«دنیای معاصر و علمای پیشرو»

حدود چهارصد سال است جهان غرب از خواب گران بیدار شده و دستاوردهایش در پنج قاره قابل مشاهده است.) از خودرو و هواپیما ، وسایل ارتباطی تا خانه سازی و نهادهای مدنی و اجتماعی مثل مجلس و دانشگاه و جشنواره ها و....) . در دویست ساله اخیر، حضور غرب در کشورهای جهان اسلام و البته ایران بیشتر است. علمای اسلام خاصه اهل تشیع رویکردهای گوناگونی را با غرب در پیش گرفته اند.که بهترین شیوه شناخت غرب، استفاده از دستاوردهای آن و همچنان پایبندی بر اصول اسلامی و سلوک اهل بیت است.

«سید جمال الدین اسدآبادی» یکی از نخستین علمایی است که غول بیدار شده ی غرب را که به سمت جهان اسلام خیز برداشته بود دید و شناخت. حضور فعال او در ایران ، ترکیه ،هندوستان ، افغانستان ، حجاز ، مصر و عراق نمونه هایی از رویکرد وطن - جهانی اوست. او تلاش نمود تا پادشاه ایران و عثمانی را از خواب بیدار نماید اما پایه های استبداد قوی تر از آن بود که با فریاد یک مرد به لرزه درآید. سید جمال برای آگاهی مردم به سراغ نشریه - که روزآمدترین رسانه ی غرب بود - رفت. خود نشریه «عروه الوثقی» را چاپ کرد و برای دیگر نشریات مقاله می فرستاد. امام موسی صدر ، محمد باقر صدر ، دکتر بهشتی و امام خمینی نمونه هایی دیگر از علمایی هستند که از دستاوردهای جهان نو بهره گرفتند. امام موسی صدر در جنوب لبنان با بلند نظری شیعیان را از جماعتی در حاشیه به گروهی فعال و پویا تبدیل می کند. تاسیس نهادهای مدنی و هنرستان با مدیریت دکتر چمران از نمونه خدمات اوست. آیه الله محمد باقر صدر به جای ماندن در حوزه ی مسایل شرعی، کتاب «اقتصادنا» را می نویسد تا نشان دهد مکتب اسلام و مذهب شیعه حرفهایی در زمینه اقتصاد دارد..محمد حسین بهشتی از دانشگاه تهران دکترا گرفت به زبانهای انگلیسی و المانی تسلط یافت و فلسفه غرب و اسلامی را آموخت و در تدوین قانون اساسی ایران به قوانین دیگر کشورها نگاهی عمیق داشت.

امام خمینی از دوران جوانی اهل مطالعه نشریات و شنیدن اخبار از رادیو بود و این شیوه را تا پایان عمر ادامه داد. علاقه و تدریس فلسفه باعث شد ظاهرگرایان دینی برای وی مشکلاتی پدید بیاورند. مدل حکومت او «جمهوری » مفهومی غربی است . او هنگام ورود به ایران اعلام کرد اسلام با فساد مخالف است نه با سینما. در همان روزهای نخست گروه سرودی با وسایل و الات موسیقی به حسینیه جماران آمدند و در حضور ایشان سرودی اجرا شد. بعد از انقلاب تلویزیون و سینما و رادیو به کارشان ادامه دادند و شطرنج که پیشتر حکم به تحریمش داده بودند دارای فدراسیون و بودجه شد و امام آن را ورزش دانست نه وسیله قمار.

ب ) برخی نیز در دویست ساله ی اخیر در صف جمود ایستاده اند و با هر چیز جدید در ابتدا مخالفت کرده اند. وقتی هواپیما آمده گفته اند اینها فرستاده بلاد غرب است برای دیدن خانه و خانواده ، دوچرخه و ماشین که آمده یادآور شده اند که اینها « ارابه ی شیطان » است وگرنه کدام آدم باور می کند وسیله ای روی دوچرخ یا چارچرخ راه برود. با برق مخالفت شده . با لوله کشی آب!..با حمام دوش دار... با مدرسه و دانشگاه خاصه برای دختران و زنان ، با ورزش و موسیقی و شطرنج با میراث و هر چه از روزگار گذشته به یادگار مانده باشد... با دوربین ، فیلم و رسانه های تصویری با گوجه فرنگی و سیب زمینی و قند، با صندوق رای با مردمسالاری و خلاصه خیلی چیزهای دیگر ....

ج)اوضاع بلاد از جمله آران و بیدگل نیز چنین است. یعنی می توان نوعی دیرآشنایی با مفاهیمی که از دیار دیگر آمده مشاهده نمود. (علیرضا توحیدی خرداد 1402 )